Als de heide uitgebloeid is en het pijpenstrootje oranje kleurt, krijgt het Haaksbergerveen een heel eigen sfeer. Nevel boven de veenplassen, het geluid van overtrekkende ganzen en een lage zon die over het open landschap strijkt: een herfstwandeling door dit hoogveengebied aan de grens met Duitsland blijft je bij. Tegelijk vraagt het seizoen wat meer voorbereiding dan een zomerse wandeling.
Hoogveen is een bijzonder en kwetsbaar landschap. De bodem is nat, de paden kunnen na een regenbui flink veranderen en het wordt in de herfst vroeg donker. Met de tips hieronder zorg je ervoor dat je veilig wandelt en tegelijk meer ziet van wat het veen in dit jaargetijde te bieden heeft.
Kleding voor een nat en open landschap
Het Haaksbergerveen is grotendeels open terrein. Dat betekent weinig beschutting tegen wind en regen, en het voelt er vaak kouder aan dan in het bos of in het dorp. Kleed je daarom in laagjes, zodat je iets kunt uittrekken als je warm loopt en weer kunt aantrekken als je stilstaat om vogels te kijken.
Vooral je voeten verdienen aandacht. Na een paar natte dagen staan sommige paden blank of zijn ze modderig. Gewone sneakers zijn dan snel doorweekt.
- Waterdichte wandelschoenen of laarzen met goed profiel
- Een winddichte, waterafstotende jas
- Een muts en dunne handschoenen voor koude ochtenden
- Een extra paar sokken in je rugzak
- Een broek die snel droogt, liever geen spijkerstof
Blijf op de paden
Het is verleidelijk om even van het pad af te stappen voor een mooie foto van een veenplas, maar doe dat niet. Veenmos en andere hoogveenplanten zijn erg gevoelig voor betreding en herstellen maar langzaam. Bovendien is de bodem naast het pad soms drassiger dan hij lijkt. Wat er stevig uitziet, kan een zachte, natte plek zijn waar je zomaar tot je knieën in wegzakt.
Volg de gemarkeerde routes en let op borden bij de ingangen. Soms worden delen van het gebied tijdelijk afgesloten, bijvoorbeeld voor beheerwerkzaamheden of vanwege hoog water. Voor actueel lokaal nieuws, zoals berichten over werkzaamheden of evenementen in de omgeving, kun je kijken op https://dehaaksbergengids.nl. Zo weet je vooraf beter wat je kunt verwachten.
Houd rekening met korte dagen
In oktober en november gaat de zon vroeg onder, en in een open veengebied wordt het daarna snel schemerig. Zonder herkenningspunten raak je in het donker gemakkelijk de weg kwijt. Plan je wandeling daarom zo dat je ruim voor zonsondergang terug bent bij je startpunt.
Neem een opgeladen telefoon mee en bekijk de route van tevoren op een kaart. Een kleine zaklamp in je rugzak is geen overbodige luxe. Laat bij een langere tocht ook iemand thuis weten welke route je loopt en hoe laat je ongeveer terug wilt zijn.
Wildleven zien zonder te storen
De herfst is een mooi seizoen om dieren te zien. Grote groepen ganzen gebruiken het veen als rustplaats, en met wat geluk hoor je het trompetterende geluid van overvliegende kraanvogels. In de schemering kun je reeën aan de randen van het gebied tegenkomen. Een verrekijker maakt je wandeling een stuk rijker.
Geef dieren ruimte. Blijf stil staan als je iets ziet, praat zacht en loop niet op dieren af. Rustende vogels die opgeschrikt worden, verliezen energie die ze juist nodig hebben voor de trek. Neem je een hond mee, houd hem dan aan de lijn en volg de regels die bij de ingangen van het gebied staan aangegeven.
Op zonnige, wat warmere herfstdagen kunnen adders nog actief zijn. Ze zijn schuw en vluchten meestal zelf, maar kijk goed waar je loopt en laat ze met rust als je er een ziet liggen.
Het beste moment voor je wandeling
Wil je de mooiste sfeer meemaken, ga dan vroeg op pad. Op koele ochtenden hangt er vaak nevel boven het veen en is het nog rustig. Ook het late middaglicht levert prachtige kleuren op, zolang je de tijd goed in de gaten houdt. Na flinke regenval is het verstandig een kortere route te kiezen of een paar dagen te wachten tot de paden wat zijn opgedroogd.
Voorbereid op pad
Een herfstwandeling door het Haaksbergerveen vraagt niet veel: goede schoenen, warme kleding, respect voor de paden en een beetje planning rond het daglicht. Neem iets te drinken en wat te eten mee, want onderweg zijn er weinig voorzieningen. Wie zo voorbereid vertrekt, kan rustig genieten van de kleuren, de vogels en de stilte van het veen, en komt met droge voeten en goede herinneringen weer thuis.